# Historia leżajskiego domu

Adres: https://lezajsk.przemyska.pl/parafia/ludzie/siostry-sluzebniczki/historia-lezajskiego-domu/  
Źródło: Parafia Świętej Trójcy w Leżajsku

**Historia powstania placówki p.w. św. Józefa w Leżajsku i działalność sióstr.**

Pierwsze starania o założenie ochronki w Leżajsku podjął pod koniec XIX wieku ks. Roman Piekosiński, ówczesny proboszcz parafii. Główną przeszkodą był brak odpowiedniego lokalu. W 1898 roku Karolina Zięba przekazała zapis na rzecz przyszłej ochronki. Kolejne darowizny Antoniego Lukszandra i Marii Sawickiej pozwoliły utworzyć fundusz przeznaczony na ten cel.

Realne możliwości powstania placówki pojawiły się w 1916 roku, kiedy utworzono Komitet Ochronkowy pod przewodnictwem proboszcza, ks. Antoniego Tyczyńskiego. Zwrócił się on do Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej ze Starej Wsi z prośbą o podjęcie pracy w Leżajsku. Planowano, że siostry będą prowadzić ochronkę, uczyć dziewczęta robót ręcznych, opiekować się chorymi oraz dbać o kościół parafialny.

**15 października 1916 roku pierwsze siostry przybyły do Leżajska.** Wśród nich były s. Gabriela Kołodziejska i s. Józefa Stuligłowa. Początkowo zamieszkały na wikarówce, a 30 października rozpoczęły pracę z dziećmi w wynajętym budynku. Od początku troszczyły się również o bieliznę kościelną i w miarę możliwości pomagały chorym.

Warunki lokalowe były trudne, a dalszy pobyt sióstr w Leżajsku niepewny. Sytuacja poprawiła się 5 października 1917 roku, kiedy Michał Ramocki przekazał swoją własność wraz z domem na potrzeby ochronki, zastrzegając sobie dożywotnie utrzymanie. Siostry otoczyły go opieką, jednak ze względu na warunki lokalowe nadal musiały wynajmować pomieszczenia. Oprócz ochronki prowadziły również szwalnię. Mimo trudności finansowych i mieszkaniowych pozostały w Leżajsku, wspierane przez rodziców dzieci oraz miejscowego proboszcza.

Ks. Antoni Tyczyński zmarł 15 kwietnia 1925 roku, zapisując Zgromadzeniu kamienicę z ogrodem, w której siostry już wcześniej mieszkały. Nieruchomość była jednak obciążona długami, a uregulowanie spraw własnościowych wymagało kilku lat starań. Ostatecznie **w 1928 roku Zgromadzenie stało się właścicielem budynku.**

W kolejnych latach siostry rozwinęły działalność wychowawczą i społeczną. Nadal prowadziły ochronkę, a także pracownię szycia kołder, bielizny i haftów. Organizowały kursy szycia i robót ręcznych, opiekowały się Katolickim Stowarzyszeniem Młodzieży Żeńskiej oraz prowadziły Stowarzyszenie Kobiet.

W latach trzydziestych pojawiła się możliwość pozyskania kolejnych nieruchomości. Po śmierci Heleny Huzar rozważano przejęcie domu z przeznaczeniem na pracownię trykotarską dla dziewcząt. Zgromadzenie otrzymało również zapis domu z ogrodem przy ul. Klasztornej po Stefanii Czechowicz. Uregulowanie tych spraw przerwał wybuch II wojny światowej.

**W czasie okupacji** siostry nadal opiekowały się chorymi i dziećmi oraz dbały o kościół parafialny. Niemieckie władze zabroniły jednak prowadzenia ochronki przez osoby zakonne. Siostry zostały również usunięte ze swojego domu i musiały zamieszkać u osób prywatnych.

Po zakończeniu wojny w 1945 roku wznowiono działalność ochronki oraz uruchomiono internat dla około 30 uczennic Miejskiego Gimnazjum. W 1947 roku, po uregulowaniu spraw własnościowych i adaptacji domu przy ul. Klasztornej, otwarto żłobek, w którym siostry pracowały do 1960 roku. W tym samym czasie ochronkę przekształcono w kościelne Przedszkole „Caritas”.

Lata pięćdziesiąte przyniosły liczne ograniczenia ze strony władz państwowych. W 1950 roku odebrano Zgromadzeniu pole przekazane wcześniej przez Michała Ramockiego. Siostry musiały zaprzestać prowadzenia kursów szycia i nie otrzymały zgody na dalsze przyjmowanie gimnazjalistek na stancję. Mimo dużego zainteresowania przedszkolem, do którego zgłoszono 117 dzieci, władze oświatowe pozwoliły na prowadzenie tylko jednego oddziału dla 35 wychowanków.

**15 lipca 1962 roku zakończyła się działalność przedszkola prowadzonego przez siostry.** Wydział Oświaty przejął część zajmowanych przez nie pomieszczeń. Od tego czasu siostry utrzymywały się głównie z szycia kołder i uprawy ogrodu warzywnego.

W 1964 roku rozpoczęły katechizację dzieci przedszkolnych, a później także uczniów i młodzieży. Nadal opiekowały się kościołem parafialnym oraz kościołem filialnym pw. Jezusa Miłosiernego, mieszczącym się w dawnej cerkwi. Prowadziły oazę i scholę, a w razie potrzeby zajmowały się rozdzielaniem darów. Katechizowały również dzieci w Wierzawicach.

Po powrocie nauczania religii do szkół siostry podjęły pracę katechetyczną w trzech szkołach podstawowych, Liceum Ogólnokształcącym oraz czterech przedszkolach na terenie Leżajska i parafii. Prowadziły także parafialne grupy Oazy Dzieci Bożych i Dzieci Maryi.

W latach dziewięćdziesiątych przeprowadzono gruntowny remont budynku, co pozwoliło na ponowne otwarcie ochronki. **1 września 1995 roku rozpoczęło działalność Przedszkole im. bł. Edmunda Bojanowskiego**, kontynuujące tradycję opieki nad najmłodszymi mieszkańcami Leżajska.